Autor: ŁS LGD

Szanowni Państwo,

zwracamy się do Państwa z prośbą o aktywne poparcie rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (RLKS), w tym podejścia LEADER, oraz o podjęcie działań na rzecz zabezpieczenia jego odpowiedniego miejsca i finansowania w przyszłych ramach finansowych Unii Europejskiej na lata 2028–2034.

RLKS to sprawdzony mechanizm rozwoju, który od ponad 30 lat umożliwia lokalnym społecznościom współdecydowanie o kierunkach zmian zachodzących w ich najbliższym otoczeniu. Jego istotą jest współpraca samorządów, mieszkańców, organizacji pozarządowych i przedsiębiorców, wspólne rozpoznawanie potrzeb oraz wspieranie inicjatyw odpowiadających na rzeczywiste wyzwania lokalne. Dzięki Lokalnym Grupom Działania (LGD) decyzje dotyczące rozwoju nie są podejmowane wyłącznie na szczeblu centralnym, lecz uwzględniają wiedzę, doświadczenie i pomysły ludzi, którzy najlepiej znają swoje gminy.

RLKS to nie tylko możliwość pozyskiwania środków finansowych, ale przede wszystkim inwestycja w aktywność mieszkańców, rozwój lokalnej przedsiębiorczości i budowanie silnych wspólnot. W ramach tego podejścia wspierane są inicjatywy służące poprawie jakości życia, rozwojowi infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej, tworzeniu miejsc pracy, rozwojowi lokalnych usług oraz wzmacnianiu działalności organizacji społecznych. Jest to również przestrzeń do realizacji pomysłów, które odpowiadają na specyficzne potrzeby poszczególnych miejscowości, a które nie zawsze znajdują wystarczające wsparcie w dużych, ogólnokrajowych programach.

Skuteczność podejścia LEADER potwierdzają dotychczasowe rezultaty. W okresie programowania 2014–2020 dzięki zaangażowaniu lokalnych grup działania i środkom przekraczającym 3,5 mld zł zrealizowano ponad 30 tysięcy inwestycji, utworzono około 22 tysięcy miejsc pracy oraz ponad 12 tysięcy nowych przedsiębiorstw. Powstała także infrastruktura turystyczna i rekreacyjna oraz setki kilometrów ścieżek rowerowych. Wyniki te pokazują, że lokalne partnerstwa mogą skutecznie przekładać dostępne środki na konkretne efekty odczuwalne przez mieszkańców.

Z punktu widzenia gmin szczególnie istotne jest to, że RLKS pozwala rozwijać obszary wiejskie w sposób dostosowany do ich lokalnego potencjału. Umożliwia łączenie działań samorządu z aktywnością mieszkańców, przedsiębiorców i organizacji pozarządowych, wzmacniając współodpowiedzialność za rozwój gminy. Lokalne Grupy Działania są przy tym partnerami samorządów w diagnozowaniu potrzeb, planowaniu przedsięwzięć i mobilizowaniu lokalnych środowisk do wspólnego działania.

Nie można również pomijać społecznego wymiaru RLKS. Aktywne wspólnoty, silne organizacje społeczne, lokalni liderzy oraz wzajemne zaufanie zwiększają zdolność gmin do reagowania na kryzysy i zmieniające się warunki gospodarcze oraz społeczne. RLKS wzmacnia dialog, integrację i uczestnictwo obywateli w życiu publicznym, a tym samym buduje odporność społeczną. W czasach narastających wyzwań demograficznych, gospodarczych i społecznych ma to szczególne znaczenie dla przyszłości mniejszych miejscowości.

Obecnie trwają prace nad rozwiązaniami, które będą kształtować politykę rozwoju Unii Europejskiej po 2027 roku. Dlatego tak ważne jest, aby już teraz samorządy lokalne wyraziły jednoznaczne stanowisko w sprawie przyszłości RLKS. W przedstawionym projekcie uchwały rady gminy wskazano postulaty dotyczące m.in. obowiązkowego stosowania podejścia LEADER/RLKS, zagwarantowania odpowiedniego finansowania, utrzymania szerokiego grona potencjalnych beneficjentów oraz zachowania realnego wpływu społeczności lokalnych na wybór projektów i kierunki rozwoju.

W szczególności zachęcamy Państwa do poparcia stanowiska Parlamentu Europejskiego, które — zgodnie z uzasadnieniem załączonego projektu uchwały — przewiduje silniejsze gwarancje dla podejścia LEADER oraz szersze umocowanie RLKS w ramach polityki spójności. Ważne jest, aby rozwój lokalny kierowany przez społeczność nie był uzależniony wyłącznie od decyzji podejmowanych na szczeblu krajowym ani traktowany jako instrument o drugorzędnym znaczeniu.

W związku z powyższym zwracamy się do Państwa z prośbą o rozważenie przedłożenia Radzie Gminy projektu uchwały wyrażającej poparcie dla stanowiska Parlamentu Europejskiego dotyczącego przyszłości RLKS/CLLD i podejścia LEADER w ramach wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028–2034. Wzór uchwały załączmy niżej. Przyjęcie takiego stanowiska będzie wyrazem troski o przyszłe możliwości rozwojowe gminy oraz o zachowanie narzędzi, dzięki którym mieszkańcy mogą aktywnie uczestniczyć w kształtowaniu swojej lokalnej przestrzeni.

Apelujemy również o wspieranie działań na rzecz uwzględnienia RLKS w przyszłych rozwiązaniach finansowych i programowych na poziomie krajowym oraz europejskim. Im silniejszy i bardziej jednoznaczny będzie głos samorządów, tym większa szansa na utrzymanie instrumentów wspierających oddolny rozwój, partnerstwo i aktywność obywatelską.

Jako Łódzka Sieć Lokalnych Grup Działania podkreślamy, że przyszłość obszarów wiejskich powinna być budowana w oparciu o współpracę, lokalną wiedzę i potencjał mieszkańców. Wierzymy, że wspólne stanowisko samorządów, Lokalnych Grup Działania oraz organizacji społecznych może mieć istotne znaczenie dla dalszego kształtowania europejskiej polityki rozwoju lokalnego.

Liczymy na Państwa zaangażowanie i poparcie. Wspólnie możemy zadbać o to, aby także po 2027 roku gminy i ich mieszkańcy mieli realny wpływ na rozwój swoich małych ojczyzn.

Z wyrazami szacunku
Zarząd Łódzkiej Sieci LGD

Wzór Uchwały Rady Miasta/Gminy

Wzór pisma Burmistrza/Wójta w sprawie poparcia RLKS

Przyjęte uchwały i pisma prosimy przekazywać do 30 października na adres biuro@pslgd.pl lub pocztą na adres Polskiej Sieci LGD:

• Ulica: ul. Zapłotnia 5a
• Kod pocztowy i miejscowość: 26-025 Łagów

Zapraszamy do zapisania się na bezpłatne seminaria dla osób i podmiotów
zrzeszonych w Lokalnych Grupach Działania z całego kraju w ramach projektu Społeczna Odporność Wspierana Innowacjami.

Ruszyły zapisy
Z radością informujemy, że właśnie ruszyły zapisy dla osób i podmiotów zrzeszonych w Lokalnych Grupach Działania z całego kraju do udziału w seminariach on-line w projekcie SOWA – Społeczna Odporność Wspierana Innowacjami.
Szczegóły na stronie Centrum Innowacji Społecznych w zakładce: Harmonogram bezpłatnych szkoleń.

Link do zapisów: Formularz rejestracyjny do projektu SOWA – Wypełnij formularz

Najbliższe szkolenia
6.11.2026 r.
Moduł 1. Czym jest odporność społeczna, po co ją rozwijać i jak podejść do niej innowacyjnie?
Prowadzące: dr hab. Katarzyna Zajda, prof. UŁ, dr Agnieszka Michalska-Żyła, UŁ
– Kryzysy wczoraj, dziś i jutro – o zmiennej naturze kryzysu w społecznościach wiejskich i małomiasteczkowych.
– Zrozumieć odporność społeczną – dlaczego jedne społeczności po kryzysie podnoszą się szybciej, a inne pogłębiają się w stagnacji?
– Przykłady działań odpornościowych.
– Czym są innowacje społeczne – fakty i mity w kontekście polskich
doświadczeń.
Moderowana dyskusja połączona z wymianą doświadczeń: „Różne oblicza
odporności – bariery, doświadczenia i realne potrzeby z perspektywy LGD”

27.11.2026 r
Moduł 2–3: Jak wdrażać innowacje społeczne na wsi i w małych miastach?
Prowadzący: dr hab. Katarzyna Zajda, prof. UŁ, dr hab. Wojciech Goszczyński, prof. UMK, dr Krzysztof Piróg, UR
– Słabe ogniwa procesu wdrożenia innowacji społecznej – na co szczególnie uważać wdrażając innowacje w społecznościach wiejskich i małomiasteczkowych?
– Skarbnice wiedzy o innowacjach – czyli jak i gdzie szukać pomysłów i partnerów do współpracy?
– Inkubatory innowacji społecznych w Polsce – kto i jak może nam pomóc wdrożyć innowację?
Moderowana dyskusja połączona z wymianą doświadczeń: „Jak usprawnić wdrażanie innowacji społecznych w przyszłych działaniach LGD?”

4.12.2026 r.
Moduł 4: Wyzwania rozwojowe polskich wsi i małych miast
Prowadzący: dr hab. Wioletta Knapik, prof. URK, dr Dominik Sikorski, UWr
– Panorama zmian: Z jakimi wyzwaniami mierzą się dziś wsie i małe miasta?
– Analiza wyzwań rozwojowych na przykładzie małych miast i wsi Dolnego Śląska – dziedzictwo poprzemysłowe, różnice w poziomie rozwoju subregionów, depopulacja, kryzys tożsamości lokalnej.
– Nowe trendy rozwojowe vs. realia zmian – przykład trudnej historii
powstawania gospodarstw opiekuńczych.
– Kto ma to udźwignąć? Rola samorządów, LGD i organizacji pozarządowych i ich współpracy na rzecz rozwoju.
Moderowana dyskusja połączona z wymianą doświadczeń: „Jakich narzędzi i strategii potrzebujemy by skutecznie odpowiadać na wyzwania rozwojowe?”

15.01.2026 r.
Moduł 5: Odporność społeczna a jakość życia w społecznościach wiejskich i małomiasteczkowych
Prowadzący: dr Hubert Kotarski, URz, dr Krzysztof Piróg, URz
– Co składa się na jakość życia? – znaczenie dostępności usług społecznych, poczucia bezpieczeństwa, więzi sąsiedzkich i czystego środowiska.
– Społeczne koszty subiektywnie niskiej jakości życia – poczucie wykluczenia, osamotnienie seniorów, frustracja młodych i bierne wyczekiwanie na pomoc zewnętrzną.
– Innowacje społeczne w służbie codziennego komfortu – jak oddolne inicjatywy realnie podnoszą jakość życia w małych miejscowościach?
Moderowana dyskusja połączona z wymianą doświadczeń: „Jak LGD i samorządy mogą wykorzystywać innowacje społeczne do podnoszenia jakości życia mieszkańców?”

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki III. Okres realizacji 1.07.2026-1.03.2028, nr umowy: SPN/SP/0189/2026/01, całkowita wartość projektu 666 884,87 zł.

W ramach dobrej współpracy – na zaproszenie Łódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego z Bratoszewic – przedstawiciele łódzkich LGD wzięli udział w spotkaniu konferencyjno-szkolenowym: Zagroda edukacyjna – dobry przykład dywersyfikacji działalności rolniczej na terenach wiejskich w województwie łódzkim.

Było to bardzo wartościowe spotkanie, pełne wiedzy, inspiracji i praktycznych informacji dotyczących tworzenia oraz funkcjonowania zagród edukacyjnych, a także informacji o działalności ŁS LGD oraz działalności LGD z województwa łódzkiego – czyli „LEADER – interwencją wspierającą zagrody edukacyjne”.

Serdecznie dziękujemy Dyrektorowi Panu Józefowi Kopciuchowi oraz całemu zespołowi ŁODR za zaproszenie, możliwość udziału w szkoleniu i stworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń oraz nawiązywania nowych kontaktów.

„Powiedz mi, a zapomnę, pokaż mi, a zapamiętam, pozwól mi zrobić, a zrozumiem” – zgodnie z tą ideą warto tworzyć zagrody edukacyjne i pokazywać najmłodszym rolnictwo i to jak powstaje żywność.

Celem Programu Moc Małych Społeczności jest zwiększenie odporności społeczności lokalnych na kryzysy przez zwiększenie potencjału małych i średnich lokalnych organizacji działających na terenach wiejskich lub w małych i średnich miejscowościach do inicjowania i prowadzenia działań w tym obszarze. Zwiększenie potencjału organizacji ma również prowadzić do rozwoju i profesjonalizacji sektora pozarządowego, w tym do podniesienia jakości współpracy organizacji z administracją, ich efektywniejszego zaangażowania w działania na rzecz społeczności lokalnych i odpowiadania na aktualne problemy społeczne.

Zakres działań możliwych do zrealizowania w ramach mikrodotacji obejmuje wszystkie sfery zadań publicznych wymienione w art. 4 ust. 1 UoDPPiW, pod warunkiem, że zawierają jeden z komponentów związanych bezpośrednio z budowaniem odporności społecznej, bezpieczeństwa lokalnego lub przygotowaniem mieszkańców do reagowania na sytuacje kryzysowe (np. zakup AED i szkolenie z pierwszej pomocy, praktyczne ćwiczenia z ewakuacji osób z niepełnosprawnościami, działania związane z surwiwalem i umiejętnościami radzenia sobie w trudnych warunkach, realizacja warsztatów i szkoleń z zakresu współdziałania lokalnych społeczności w kryzysach, zakup i konfiguracja lokalnych systemów łączności w trudnych warunkach, programy wspierające np. małe alternatywne systemy zasilania w trakcie blackoutów).

Główne założenia:

• Kwota mikrograntu: od 3 000 zł do 5 000 zł (grupy nieformalne), od 3 000 zł do 10 000 zł (organizacje pozarządowe)
• Pula środków przeznaczonych na konkurs: 720.000 zł
• Odbiorcy projektu: małe i średnie lokalne organizacje pozarządowe (MiŚLOP), grupy nieformalne z terenu województwa łódzkiego działające w miejscowościach liczących do 100 000 mieszkańców
• Priorytetowo projekt skierowany jest do organizacji o ograniczonym potencjale finansowym (o średnim przychodzie z 3 lat poniżej 200 tyś. zł)
• Działania projektowe skupiają się na terenie 23 powiatów.
• Działanie realizowane będzie w podziale województwa na 7 subregionów, co zwiększy dostępność do usług i działań projektowych lokalnym małym i średnim organizacjom pozarządowym oraz grupom nieformalnym
  Subregion 1: powiaty kutnowski, łowicki, skierniewicki oraz miasto Skierniewice.
  Subregion 2: powiaty łęczycki, poddębicki, zgierski.
  Subregion 3: powiaty rawski, tomaszowski, opoczyński.
  Subregion 4: powiaty brzeziński, łódzki wschodni, pabianicki
  Subregion 5: powiaty sieradzki, zduńskowolski, łaski.
  Subregion 6: powiaty piotrkowski, bełchatowski, radomszczański oraz miasto Piotrków Trybunalski.
  Subregion 7: powiaty wieruszowski, wieluński, pajęczański.
• Działania realizowane będą z wykorzystaniem biur lokalnych Centrum OPUS w Kutnie, Tomaszowie Maz. Bełchatowie i Sieradzu oraz we wsparciu biur LGD wchodzących do Łódzkiej Sieci LGD – partnera projektu.